Banka Kombëtare e Bullgarisë (BNB) ka identifikuar një trend të qartë të përkeqësimit fiskal në Bullgari midis viteve 2020 dhe 2024, kryesisht për shkak të rritjes së shpenzimeve për kompensimin e punonjësve dhe pensionet.
Këto kosto, që përbëjnë një pjesë të rëndësishme të shpenzimeve aktuale buxhetore të shtetit, pritet të vazhdojnë të ushtrojnë presion mbi financat publike për shkak të përdorimit gjithnjë e më të gjerë të mekanizmave automatikë të indeksimit.
Këto gjetje janë pjesë e raportit të BNB-së me titull “Analiza e pozicionit fiskal të Bullgarisë në periudhën pas vitit 2020”, i cili vlerëson bilancin fiskal në lidhje me ciklin e përgjithshëm ekonomik të vendit.
Sipas analizës, pozicioni fiskal i Bullgarisë është përkeqësuar gjatë periudhës së shqyrtuar, ndërsa politika fiskale është bërë pro-ciklike, që do të thotë se ka nxitur kërkesën e brendshme dhe ka shtuar presione të reja inflacioniste gjatë fazës së rritjes ekonomike.
Banka qendrore paralajmëron se kjo qasje jo vetëm që rrit luhatshmërinë makroekonomike, por gjithashtu cenon qëndrueshmërinë afatgjatë të financave publike.
Studimi thekson se politika fiskale ekspansioniste e zbatuar vitet e fundit, ndonëse ka nxitur konsumin dhe punësimin, ka ushqyer inflacionin përmes spirales pagë–çmim.
Sipas BNB-së, kjo është në kundërshtim me përpjekjet kundër-ciklike të institucionit për të ruajtur stabilitetin makroekonomik përmes politikave makroprudenciale dhe mjeteve monetare të kufizuara.
Nga fundi i vitit 2021 deri në mes të vitit 2025, Bullgaria përjetoi inflacion të lartë bazë, rritje të pagave në sektorin publik dhe privat, ngushtim të tregut të punës, si dhe rritje të konsumit privat dhe kreditimit të familjeve.
Çmimet e banesave gjithashtu u rritën ndjeshëm.
BNB paralajmëron se këto zhvillime, të kombinuara me një pozicion fiskal që përkeqësohet në mënyrë strukturore, përbëjnë rrezik për stabilitetin ekonomik dhe qëndrueshmërinë e financave publike.
Sipas analizës, burimet kryesore të rrezikut burojnë nga rritja e shpejtë e shpenzimeve korrente jo të lidhura me interesat, të cilat janë të vështira për t’u përmbysur; zbatimi gjithnjë e më i gjerë i indeksimit automatik të shpenzimeve; perspektiva për rritje të shpejtë të borxhit publik, edhe pse niveli i tij aktual mbetet relativisht i ulët.
Për të zbutur këto rreziqe, BNB rekomandon masa të konsolidimit fiskal që të përmirësojnë pozicionin fiskal të vendit pa penguar rritjen ekonomike.
Raporti thekson gjithashtu rëndësinë e ruajtjes së rregullave të kujdesshme fiskale kombëtare, veçanërisht duke pasur parasysh natyrën disi kufizuese të kornizës së re fiskale europiane për vendet me borxh të ulët, në mënyrë që të ruhet stabiliteti financiar i Bullgarisë.
Në botimin më të fundit të revistës tremujore të BNB-së “Economic Review”, banka paraqet zhvillimet makroekonomike bazuar në të dhënat e vlefshme deri më 25 shtator 2025.
Rritja ekonomike u përshpejtua në 3.5% në baza vjetore në tremujorin e dytë të 2025, e mbështetur kryesisht nga rritja e konsumit qeveritar dhe ulja e importeve të mallrave.
Konsumi privat mbeti faktori kryesor, duke u rritur me 6.9% në terma realë, i ndihmuar nga rritja e punësimit dhe e të ardhurave të disponueshme.
Kushtet në tregun e punës mbetën të ngushta, me rritje të punësimit prej 3.7% dhe mungesa të fuqisë punëtore në nivele rekord, çka çoi në një rritje vjetore prej 18.5% të pagave nominale në tremujorin e dytë të vitit 2025.
Edhe pse indikatorët e aktivitetit të biznesit dhanë rezultate të përziera në tremujorin e tretë, shitjet me pakicë mbetën të forta, ndërsa besimi i konsumatorëve mbeti i lartë, duke treguar se konsumi i familjeve do të vazhdojë të luajë rol të rëndësishëm në rritjen e PBB-së.
Inflacioni vjetor, i matur me Indeksin e Harmonizuar të Çmimeve të Konsumit (HICP), arriti 3.5% në gusht 2025, krahasuar me 2.1% në fund të vitit 2024.
Rritja u shkaktua kryesisht nga çmimet më të larta të ushqimeve dhe shërbimeve, me të dyja kategoritë që kanë shfaqur norma inflacioni rreth 6–7% muajt e fundit.
Rritja e kostove të punës për njësi dhe konsumi i fortë privat i lejuan kompanitë të transferonin kostot më të larta të prodhimit te konsumatorët.
Kreditimi për familjet mbeti i fortë.
Deri në gusht 2025, huadhënia ishte rritur me 20.8% në baza vjetore, me kreditë për banesa që kontribuuan më së shumti, një tjetër tregues i kërkesës së fortë të brendshme dhe rreziqeve financiare që ajo mbart.
The post Si rritja e pagave dhe pensioneve po varfëron financat publike në Bullgari appeared first on Revista Monitor.
