Dhjetëra mijëra njerëz u mblodhën në mbarë Bullgarinë të mërkurën për të kërkuar dorëheqjen e Kryeministrit Rosen Zhelyazkov, ndërsa protestuesit akuzonin qeverinë për korrupsion të përhapur. Demonstratat vijnë pak javë para se Bullgaria t’i bashkohet eurozonës më 1 janar.
Kryeministri Rosen Zhelyazkov dha dorëheqjen të enjten, pasi dhjetëra mijëra bullgarë u bashkuan në protesta në të gjithë vendin një natë më parë, duke kërkuar largimin e qeverisë për shkak të akuzave për korrupsion të gjerë.
“Ne e dëgjojmë zërin e qytetarëve, duhet t’u përgjigjemi kërkesave të tyre. Si të rinjtë ashtu edhe të moshuarit ngritën zërin për dorëheqjen. Ky qëndrim qytetar duhet inkurajuar”, tha Zhelyazkov, duke njoftuar dorëheqjen e kabinetit të tij në një seancë të jashtëzakonshme të Kuvendit Kombëtar.
“Megjithatë, sfida qëndron përpara: protestat duhet të përcaktojnë se çfarë profili duhet të ketë qeveria nga ky moment e tutje”, shtoi ai.
“Qytetarët duhet ta kërkojnë këtë nga drejtuesit e protestës; ky është një apel për një qeveri që ndërton mbi arritjet e mëparshme, por përmes një tranzicioni të mirë.”
Të mërkurën në Sofje, protestuesit u mblodhën në një shesh qendror pranë godinave të parlamentit, qeverisë dhe presidencës.
Protestuesit përdorën lazerë për të projektuar fjalët “Dorëheqje”, “Mafia Jashtë” dhe “Për Zgjedhje të Ndërshme” mbi godinën e parlamentit, sipas raportimeve.
Vlerësimet e mediave, bazuar në pamje me dron, e vendosën numrin e demonstruesve mbi 100 mijë, ndërsa disa raportime pohonin se deri në 150 mijë persona ishin mbledhur në kryeqytetin bullgar.
Studentët e universiteteve të Sofjes iu bashkuan protestave, të cilat organizatorët thanë se tejkaluan tubimet e javës së kaluar që mblodhën mbi 50 mijë vetë.
Protesta të tjera u zhvilluan në më shumë se 25 qytete të mëdha në Bullgari, përfshirë Plovdivin, Varnën, Veliko Tarnovon dhe Razgradin.
Në Plovdiv, disa mijëra qytetarë u mblodhën në Sheshin Saedinenie, duke valëvitur flamuj të mëdhenj bullgarë dhe duke ngritur pankarta kundër qeverisë.
Një protestë u mbajt edhe në Burgas, ku afro 10 mijë persona u mblodhën përpara bashkisë dhe paraqitën kërkesat e tyre përmes skicave dhe videove të projektuara në një mur elektronik.
Bullgarët jashtë vendit u mobilizuan gjithashtu të mërkurën, duke organizuar protesta në Bruksel, Londër, Berlin, Vjenë, Cyrih dhe Nju Jork.
Kërkesat e tyre përfshijnë dorëheqjen e qeverisë dhe përmirësimin e kushteve të jetesës dhe të punës.
Demonstratat pasuan tubimet e javës së kaluar, të nxitura nga propozimet e qeverisë për buxhetin 2026, të cilat parashikonin rritje taksash, rritje të kontributeve të sigurimeve shoqërore dhe shtim të shpenzimeve.
Qeveria më pas tërhoqi projektbuxhetin e debatueshëm.
Shqetësime për ndikimin e oligarkëve
Protestuesit e kanë përqendruar zemërimin e tyre te Delyan Peevski, politikan dhe oligark bullgar, partia e të cilit, Lëvizja për të Drejta dhe Liri (DPS), mbështet koalicionin qeveritar të pakicës.
Peevski u sanksionua në qershor 2021 nga Shtetet e Bashkuara në bazë të Aktit Global Magnitsky për Llogaridhënie në Shkeljet e të Drejtave të Njeriut për shkak të korrupsionit, me Departamentin e Thesarit të SHBA-së që deklaroi se ai “merrej rregullisht me korrupsion, duke përdorur ndikimin dhe ryshfetet për të mbrojtur veten nga kontrolli publik dhe për të ushtruar kontroll mbi institucionet dhe sektorët kyç të shoqërisë bullgare”.
Mbretëria e Bashkuar vendosi gjithashtu sanksione ndaj Peevskit në shkurt 2023.
Peevski ka qenë më parë pronar i gazetave ditore më të lexuara në Bullgari dhe kontrollonte një pjesë të konsiderueshme të peizazhit mediatik, përpara se të shiste asetet e tij mediatike pas sanksioneve të SHBA-së.
Reporterët pa Kufij deklaruan në vitin 2018 se Peevski mishëronte “korrupsionin dhe bashkëpunimin e fshehtë mes mediave, politikanëve dhe oligarkëve”.
Kundërshtarët e akuzojnë Peevskin se formëson politikat qeveritare në funksion të interesave oligarkike. Kritikët pohojnë se ndikimi real ndahet mes ish-kryeministrit Boyko Borissov dhe Peevskit, duke forcuar perceptimin se Peevski ushtron ndikim të konsiderueshëm mbi kabinetin.
Borissov ka shërbyer si kryeministër i Bullgarisë tre herë që nga viti 2009, duke udhëhequr partinë qendër-djathtas GERB. Ai dha dorëheqjen në shkurt 2013 pas protestave mbarëkombëtare për kostot e energjisë dhe korrupsionin, dhe qeveria e tij u rrëzua sërish në vitet 2020–2021 pas protestave anti-korrupsion.
Kundërshtarët akuzojnë Peevskin se udhëheq politikat qeveritare për të shërbyer interesat oligarkike. Edhe pse DPS nuk është zyrtarisht pjesë e koalicionit qeveritar, votat e saj në parlament janë vendimtare, dhe ata që kërkojnë dorëheqjen e tij pretendojnë se kjo i lejon atij të kontrollojë gjithë vendimmarrjen në vend.
Organizatorët shfaqën rekuizita simbolike, duke përfshirë një divan të madh të verdhë me mbishkrimin “Divan, Divan”, një lojë fjalësh me emrin e deputetit Bayram Bayram nga partia e Peevskit — në bullgarisht “divan” do të thotë kolltuk — ndërsa u bënin thirrje gjithashtu liderit të partisë Ka Një Popull të Tillë (ITN), Slavi Trifonov, të tërheqë mbështetjen për qeverinë.
“Votë mosbesimi ndaj kabinetit”
Megjithëse protesta ishte kryesisht paqësore, 57 persona u ndaluan në Sofje, raportoi Euronews Bulgaria.
Të rinj agresivë u arrestuan përpara selisë së partisë MRF, sipas shefit të policisë së Sofjes, Lyubomir Nikolov. Policia, e cila tha se këta ishin provokatorë dhe jo protestues të vërtetë, gjeti 10,000 leva (5,100 euro) tek njëri nga të ndaluarit dhe rreth 1,500 euro tek një tjetër.
Koalicioni opozitar Vazhdojmë Ndryshimin – Bullgaria Demokratike kërkoi të mërkurën një votë mosbesimi ndaj qeverisë.
Votimi, i gjashti i këtij lloji nga opozita, ishte planifikuar të zhvillohej të enjten. Megjithatë, Zhelyazkov njoftoi dorëheqjen menjëherë para votimit, duke theksuar se besonte se kabineti i tij do ta kishte kaluar votën.
Presidenti Rumen Radev, nga e majta politike, shkroi në Facebook se demonstratat e së mërkurës përbënin në fakt një votë “mosbesimi ndaj kabinetit”.
Ai u bëri thirrje ligjvënësve të “dëgjojnë njerëzit” dhe të “zgjedhin mes dinjitetit të votimit të lirë dhe turpit të varësisë” kur të votojnë të enjten.
Bullgaria pritet të bëhet anëtarja e 21-të e eurozonës më 1 janar, duke kaluar nga valuta kombëtare leva në euro.
Një sondazh i publikuar në qershor, i porositur nga Ministria e Financave të Bullgarisë, tregoi se 46.8% e qytetarëve ishin kundër monedhës së përbashkët europiane, ndërsa 46.5% e mbështesnin atë./ Euronews
The post Protestat masive kundër korrupsionit rrëzojnë qeverinë bullgare appeared first on Revista Monitor.
