Një analizë e re e Konfederatës së Sindikatave të Pavarura të Bullgarisë (CITUB) ka zbuluar se marzhet e fitimit në dyqanet bullgare arrijnë deri në 50–90%, duke tejkaluar ndjeshëm nivelet mesatare europiane.
Studimi, që krahasoi mbi 600 pika shitjeje në të gjithë vendin me tregjet e tjera të BE-së, tregoi se Bullgaria renditet ndër më të shtrenjtat në bllok për ushqimet bazë si qumështi, mielli, djathi, vaji dhe orizi.
Sipas CITUB, diferenca midis çmimeve të lëndëve të para dhe atyre me pakicë është shumë e madhe. Për shembull, prodhuesit e qumështit paguhen rreth 0.89–1.10 leva (0.46–0.56 euro) për litër, ndërsa konsumatorët paguajnë shpesh të paktën 3.50 leva (1.79 euro) për të njëjtën sasi në dyqane. Fermerja Zlatina Georgieva, nga rajoni i Varnës, tha se ky çmim është nën koston e prodhimit, duke akuzuar zinxhirët e mëdhenj tregtarë se “diktojnë çmimet për përfitimin e tyre”.
Studimi është i pari i këtij lloji në nivel kombëtar dhe tregon se një e treta e produkteve bazë janë më të shtrenjta në Bullgari sesa në shtetet e tjera të BE-së. Me pagën minimale, një bullgar mund të përballojë shportën bazë të konsumit vetëm 9.6 herë, kundrejt 16 herë në Rumani dhe 30 herë në Gjermani.
Konsumatorët ndiejnë drejtpërdrejt rritjen e çmimeve. “Disa produkte janë rritur me 200%”, tha konsumatori Georgi Tomov. “Pjeshkët që kushtonin 2–3 leva (1.02–1.53 euro) vitin e kaluar, tani janë 7–8 leva (3.58–4.09 euro).” Një tjetër qytetare, Yordanka Todorova, kritikoi mungesën e kontrollit efektiv: “Ka mijëra komisione që supozohet se monitorojnë çmimet, por asgjë nuk ndryshon”.
Ekspertët vërejnë se marzhet mesatare në Europë rrallë e kalojnë 30%, ndërsa në Bullgari, diferenca mes çmimeve me shumicë dhe me pakicë arrin deri në 71%.
Presidenti i CITUB, Plamen Dimitrov, tha se marzhet në zinxhirët e mëdhenj të tregtisë arrijnë 50–90%, duke e quajtur situatën “kategorikisht të padrejtë”. Ai theksoi se këto shifra bazohen në të dhënat vetjake të vetë kompanive tregtare.
Profesorja Violeta Dimitrova nga Universiteti Ekonomik i Varnës shpjegoi se përmasat e vogla të tregut bullgar ndikojnë gjithashtu në marzhet e larta, pasi zinxhirët mbështeten në rritjen e fitimeve për të ruajtur rentabilitetin. Ajo shtoi se vende si Mbretëria e Bashkuar i monitorojnë rregullisht marrëdhëniet midis prodhuesve dhe tregtarëve përmes njësive qeveritare të posaçme që ndjekin praktikat e padrejta dhe nxisin bashkëpunim më të balancuar.
Pas nismës së CITUB, Komisioni për Mbrojtjen e Konkurrencës ka nisur një hetim në sektorin e qumështit për të vlerësuar drejtësinë e praktikave të çmimeve.
Ndërkohë, ekonomisti Georgi Vuldjev nga Klubi Ekspert për Ekonomi dhe Politikë paralajmëroi se Bullgaria po i afrohet një pike krize fiskale. Në një intervistë për Radion Kombëtare bullgare, ai tha se “i kemi shteruar tashmë të gjitha mjetet për menaxhimin e financave publike” dhe se qeveria përballet me një zgjedhje të vështirë, ose të shkurtojë shpenzimet, ose të rrisë taksat.
Vuldjev paralajmëroi se Bullgaria rrezikon të tejkalojë pragun prej 3% të deficitit buxhetor, duke shtuar se rritja e tepruar e shpenzimeve korrente ka tensionuar kuadrin fiskal.
“Prej pesë vitesh, së bashku me paqëndrueshmërinë politike, po afrohemi drejt një krize të financave publike”, theksoi ai, megjithatë duke pranuar se baza e fortë ekonomike e vendit gjatë dy dekadave të fundit e ka mbrojtur deri më tani nga një kolaps i menjëhershëm.
Nëse qeveria aktuale bie, procesi buxhetor mund të vonohet deri në formimin e një parlamenti të ri, paralajmëroi ai.
Sipas tij, të ardhurat nga taksat mbeten solide, por nuk mjaftojnë për të mbuluar nevojat gjithnjë në rritje të shpenzimeve, duke theksuar rëndësinë e një politike pagash më të kujdesshme dhe të planifikuar mirë.
The post Nga ferma në raft: Si zinxhirët tregtarë rrisin çmimet e ushqimeve në Bullgari appeared first on Revista Monitor.
